Cumhurbaşkanlığı İrtibat Başkanlığı, İtalya’nın başşehri Roma’da “Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Kurulu Islahatı: Memleketler arası Tertibin Yine İnşasına Yönelik Bir Yaklaşım” bahisli panel düzenledi.
Westin Excelsior Otel’de düzenlenen panele, Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Lider Yardımcısı Dr. Çağatay Özdemir, Türkiye’nin Roma Büyükelçisi Ömer Gücük, Türkiye’nin Vatikan Büyükelçisi Lütfullah Göktaş, KKTC Roma Temsilcisi Mustafa Davulcu ve çok sayıda davetli katıldı.
Moderatörlüğünü SETA Vakfı Washington Araştırma Yöneticisi Doç. Dr. Kılıç Buğra Kanat’ın üstlendiği panelde, İtalya’nın Eski Ankara Büyükelçisi Carlo Marsili, Trento Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Milletlerarası Bağlar Okulu Öğretim Üyesi Prof. Giuseppe Nesi, Memleketler arası Siyasetler Çalışma Merkezinin (CeSPI) Türkiye Gözlemci Koordinatörü Valeria Giannotta, Haliç Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aylin Ünver Noi ve Ankara Yıldırım Beyazit Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Yücel Acer, BM Güvenlik Kurulu’na (BMGK) yönelik ıslahat taleplerini aktüel milletlerarası gelişmeler bağlamında ele aldı.
Panelde, son yıllarda yaşanan birçok sorun karşısında milletlerarası toplumun ve memleketler arası kuruluşların büyük sınamalarla karşı karşıya kaldığı ve bu sınamalar karşısında memleketler arası sistemin etkisiz kaldığına işaret edilirken BMGK ıslahatının gerekliliği vurgulandı.
BMGK’deki daimi üyelik sistemi, veto hakkı, temsil sorunu üzere ıslahat istenilen bahis başlıklarının değerlendirildiği panelde, BM ıslahatına ait Türkiye ve İtalya’nın teklifleri ele alındı ve bu çerçevede gerçekleşebilecek iş birliği imkanları üzerinde duruldu.
Panelin moderatörü Doç. Dr. Kanat, BM Güvenlik Kurulu’na yönelik ıslahat kampanyasını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başlattığını anımsatarak Ukrayna savaşının, BM sisteminin işlemediğini açıkça ortaya koyduğunu belirtti.
İtalya’nın Eski Ankara Büyükelçisi Carlo Marsili de Kuzey Kore’nin 1950’de Güney Kore’yi işgali de olmak üzere BM’nin “felaketleri önlemede başarısız” olduğunu tabir ederek “Son yıllarda BM tertibin dünyadaki pek çok çatışma karşısında etkisiz kalışına tanıklık ediyoruz buna şu andaki Rusya-Ukrayna savaşı da dahil ki bu durum yeni fikirlere kapı açabilir.” dedi.
Marsili, İtalya’nın daha evvel de BMGK daimi üye sayısının arttırılmasını gündeme getirdiğini aktararak 60 üyeli bir BMGK’nin çok daha adil olacağını ve bunun mümkün bir durum olduğunu söyledi.
Emekli Büyükelçi, BMGK daimi üyesi 5 ülkenin veto haklarının olmadığı bir ortamın çok daha demokratik bir temsil ortamı yaratacağını söz etti.
Marsili, kendisine vazife verilse 5 ülkeyi hangi argümanlarla ikna edeceği sorusuna, “Bu, çok güç bir görev” cevabını vermesi, salondakileri gülümsetti.
Doç. Dr. Aylin Ünver Noi da pandemi, iklim değişikliği ve çatışma üzere sınamalarda kolektif olmayan ulusal çıkarlara daha fazla kıymet verildiğine dikkati çekerek dünyada ve memleketler arası bağlarda kriz olduğunu kaydetti.
BM’de ıslahat yapılabilmesine BM içinde tahlil bulunması için BM Antlaşması’nda da birtakım değişiklikler gerektiğini lakin bu çeşit bir değişiklik mümkünlüğünün, daimi üyelerin onayına bağlı olması sebebiyle epey sonlandırıldığını söz eden Noi, yeni tehditlere karşı kolektif çaba edilmesi gerekliliğinin altını çizdi. Noi, Türkiye’nin BM’nin yeterli işlemesinden yana olduğunu belirtti.
Trento Üniversitesinden Prof. Giuseppe Nesi de yaklaşık 30 yıl evvel de BMGK’yi ıslahattan geçirme tartışmalarının olduğunu hatırlatarak “Ancak kimi ülkeler çıkarları sebebiyle ıslahat yapmayı istemedi.” diye konuştu.
Islahat tartışmalarında en değerli hususun, daimi üyelerin veto hakkı olduğuna dikkati çeken Nesi, bu mevzuda BM’nin vetoya dair münasebet istemesinin gündemde olduğunu aktardı.
Prof. Acer: “Reform kayda kıymet olmalı ki böylelikle yeni bir BM görebilelim”
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesinden Prof. Yücel Acer de bugün yeni bir BM’ye gereksinim olduğunu vurgulayarak büyük savaşın galiplerinin BMGK’yi kendi çıkarları doğrulusunda ellerinde tuttuğunu kaydetti.
Mevcut BM yapısının İkinci Dünya Savaşı’nın galipleri tarafından kurulduğuna dikkati çeken Acer, “Dünya 5’ten büyüktür. Bu nedenle BM, manalı biçimde ıslahattan geçmeli, bu yalnızca bürokratik ya da yapısal boyutta olmamalı. Islahat kayda paha olmalı ki böylelikle yeni bir BM görebilelim.” dedi.
BM’nin vazifesinin dünyada barışı sağlamak ve korumak olduğuna belirten Acer, Ukrayna Devlet Lideri Vladimir Zelenskiy’nin BM Genel Şurası’na bağlanarak yaşananlar karşısında “BM nerede” dediğini anımsattı.
Giannotta: “BMGK’de Afrika, Latin Amerika, Orta Doğu’yu temsil eden bir ülke yok”
Milletlerarası Siyasetler Çalışma Merkezinin (CeSPI) Türkiye Gözlemci Koordinatörü Valeria Giannotta da veto hakkından, coğrafik açıdan adil bir dağılım olmamasına kadar BM sistemi içerisinde bugün pek çok şeyin tam olarak işlemediğini anlattı.
Giannotta, “BMGK’de 5 daimi üye ülke var lakin bunların ortasında Afrika, Latin Amerika ve Orta Doğu’yu temsil eden bir ülke yok lakin bugünlerde memleketler arası sistem değişiyor ve değişmeye devam etmekte. BM’nin şu anki sistemi 1945’te şekillendi. İkinci Dünya Savaşı’nın galiplerince yapıldı.” tabirlerini kullandı.
Tüm problemlere karşın tarafları bir ortaya getirmede BM’nin başarılı bir geçmişi olduğunu lisana getiren Giannotta, “Yakın geleceği çok müspet göremiyorum biraz olumsuzluk kelam konusu lakin en azından şu etapta çatışma ihtimalini azaltma istikametinde çalışabilecek yegane platform.” değerlendirmesinde bulundu.
İlk yorum yapan siz olun