Dünyada bir ilk gerçekleşti: bir hasta, ameliyat sırasında canlı yapay zeka desteğiyle beyin tümörü ameliyatı geçirdi. Londra’daki University College London Hastanesi’nde (UCLH) yapılan operasyon başarıyla tamamlandı.
Bedfordshire’dan iki çocuk babası 48 yaşındaki Rhys Hibbert, hipofiz bezinde büyüyen 11 milimetrelik kanserli olmayan bir tümör nedeniyle ameliyat oldu. Cerrahlara göre, tedavi edilmeseydi tümör görme kaybına yol açabilirdi.
Hibbert, tümör fark edilmeden önce sağlıklı ve formundaydı; her öğle arası iki millik yürüyüşe çıkıyordu. Yürüyüşlerden birinde birden bilincini kaybedip yolda nöbet geçirdi. Yapılan beyin taramasında, kafatası tabanındaki mermer büyüklüğündeki hipofiz bezinde tümör tespit edildi. Bu bez, büyüme ve metabolizma gibi süreçleri düzenleyen hayati hormonlar salgılıyor ve beyne kan taşıyan karotis atardamarlarına, görmeyi kontrol eden optik sinirlere çok yakın konumda.
Tümör optik sinirlere baskı yapmaya başlayınca Hibbert’in çevresel görüşü daralmaya başladı, sık sık ayağı takılıyor, aşırı yorgunluk ve baş dönmesi yaşıyordu. Ameliyat için gönüllü olduğunda tereddüt etmedi: “Hastalar araştırmaya katılmaya hazır olmazsa doktorlar nasıl öğrenebilir, tıp nasıl ilerleyebilir?” dedi.
Ameliyat, burundan kafatası tabanına ince bir kamera (endoskop) sokularak yapıldı. Bu tür ameliyatlarda tümörün tamamının çıkarılamama ihtimali yüzde 25-50, büyük bir damarın zarar görme ihtimali ise yüzde 0.5-2 arasında değişiyor. İşte bu noktada yapay zeka devreye girdi: ikinci bir ekranda canlı görüntüyü analiz edip cerrahi aletleri takip etti, damar ve sinirlerin en olası konumlarını işaretleyerek tümörün en güvenli şekilde nereden alınabileceğini gösterdi.
Ameliyatı gerçekleştiren Prof. Hani Marcus, sistemi “çoğu cerrahın bir ömürde gördüğünden daha fazla ameliyattan eğitilmiş, uzman bir ikinci göz çifti gibi” olarak tanımladı ve diğer deneysel yapay zeka araçlarından farklı olarak gerçek zamanlı çalıştığını vurguladı. Ekip, sistemin cerrahlara istedikleri zaman danışabilecekleri, istemedikleri zaman görmezden gelebilecekleri bir tür “cerrahi ChatGPT” haline gelmesini hedefliyor.
Ulusal Sağlık Araştırmaları Enstitüsü (NIHR) ve Google tarafından finanse edilen proje, yıllarca laboratuvar ortamında test edildikten sonra ilk kez gerçek bir ameliyatta kullanıldı. Ekip şimdi daha büyük bir klinik deneme üzerinde çalışıyor.
Hibbert, ameliyattan 8 hafta sonra durumunu şöyle anlatıyor: “Gözlerimi açtığımda sanki 360 derece görüş kazanmış gibiydim, bir yıldır bu kadar net görmemiştim.” Görüşü her geçen gün biraz daha iyileşiyor, enerjisi geri geldi. “Hayatımı geri verdi” diyor.
Kaynak: BBC News
Yorumlar kapatıldı.